Idatonko Dagiti Linnaaw  



Idatonko dagiti linnaaw iti sappuyot dagiti busel.
Rosaska iti naridam a bigat, agriing kas iti duayya
Ti ina a malukag iti anil-il ti ubing
Ti maladaga dagiti ngatangata ti gasat.

Sika ngamin ti kakaen dagiti namnama
Iti kalsada dagiti pannakigasanggasat.
Adu a panagdaliasat, adu a panangnagan
Kas iti adu a panagkasangay ti arapaap.

Ngamin ta maysa a ritual daytoy:
Ti panangidayyeng iti kinaasino
Iti silabaria dagiti maikur-it a kinatao,
Mapartuat iti parbo a kinadungngo.

Adda iti dakulap dagiti salakan.
Iti lukong, kas iti sentido ket ti sao
A kontra ti pannakayaw-awan
Iti man agmatuon wenno iti kaltaang.

Makadangran iti salun-at, kunam a kanayon
Ngem narabaw ti iiseman, kas garikgik
Ti puso a kankanayon a mamakawan
Iti basol kas iti tawid ti agkibaltang.

Isu nga iti hardin dagiti baro a bannawag
Aguray ti sulbod kadagiti makabang-ar
A linnaaw, mangsutsutilto iti aglangto
A bulong ti kalendario a manglalaaw.


AURELIO S. AGCAOILI
Honolulu, Hawaii

(Immuna a naipablaak iti BANNAWAG, Oktubre 13, 2008. Modelo iti imahen: Imnas Cyberia Linglingay Aragon; niretrato ni R.V. Aragon)

Rikna ti Panagpasina  



idi pumusay ni inang
karkarna ti nakitak a rikna
ken ni lelang Andiang
ta diak nakita a nagugaog
no di ket nagpakni
iti karemmengan iti amianan...
adda arigenggen ti sainnek
ti maap-appelan a saibbek
ti inyarubosna a siuulimek...
adda umel a saning-i
kutim nga ilibbilibbi
dagiti kirriiten a bibigna:
"Apay, anakko... apayyy...
a di pay la siak ti pinaunam?
'Dinno pay nga'd ti kamangak ita?"
nakitak ti pannakarabnurabnot
dagiti nagango a bangbangsit
iti asidegna...

HERMAN G. TABIN
Cabugao, Ilocos Sur

(Manipud iti TALIBAGOK: Antolohia Ti Dandaniw, GMM, 1987. Nabulod ti imahen iti globalvoicesonline.org)

Siak, Nakidagus  



Nagay-ayamak iti sirok
ti agsangsangit a langit
ta kayatko a mayanud
dagiti babantot iti abagak.

Naglang-ayak iti tapaw
ti naparammag a bantay
ta kayatko nga ilaaw
dagiti kigpal iti barukongko.

Nagbatokbatokak iti lansad
ti mangliwengliweng a taaw
tapno mailemmesko ti ir-ir
a dumket iti kinaasinok.

Nagluglogak iti nagmaratiddog
a karayan bareng mayaw-awanko
dagiti agsasallupang a karkarna
a mangip-ipus kaniak.

Wen, nadumaduma a wagas
ti inaramatko a mangpennek
kadagiti pagpagusak iti biag
ngem agwingwingiwingak kalpasanna.

Idi kanikalman, inawisnak ti pagayamko
Iti abongna; pinasukmonnak iti basi.
Nagsaraawak ket pinagpulotannak.
Apo! Nagsasaramsam a dandaniw ti indasarna.


ISAGANIE S. BERMOSA
Science City of Muñoz, Nueva Ecija

(Imahen manipud iti ala a retrato ni R.V. Aragon, Karayan Padsan, San Nicolas, Ilocos Norte, Abril 2007)

Aldaw ti Nangisit a Kabalio  



Aha, umal-alsa, gumarraigi,
Kumanibur, gumilgilap
Ti dutdotna, kasla pasnaan
Dagiti matana—wen, itat'
Aldaw ti nangisit a kabalio.

Napalabasen dagitoy, ne:
Ti nagawangan a botelia
Ti San Miguel iti kalnaawan;
Ti tallo a ruot a sabongan;
Ken ti puraw ken pugot
A tumatayab iti kabatuan.

Uray pay ti pagaw iti taay,
Ken ti kulibangbang a limmapsut
Nga agpasimbaan, lasatenna, wen,
Ti naimuhon a dara iti puon
Ti alsado a bantay.

Aha, gumarraigi, umal-alsa,
Iti krusan a tantanem;
Gumilgilap, kumanibur
Iti amin a pungtot' lubong;
Wen, itat' pasnaan ken aldaw
Ti nangisit a kabalio.

Ala, wen, pudno, kuridemdem
Ti simbaan; ngem, ne, siuukrad
Ti 'Paltiing.' Iti balbag a langit
Agbukbukar ti boma a pangukom,
Iti tengngana nakadeppa
Ti lawag a rinibut' naganna.

JUAN S.P. HIDALGO, JR.
Rosales, Pangasinan

(Manipud iti TALIBAGOK: Antolohia Ti Dandaniw, GMM, 1987; nabulod ti imahen iti http://www.sadiqtoma.co.uk)

Samtoy Elehia  



Matimudko koma manen
Ti naumbi a timek daydi-apom-tuod iti arasaas,
Lamiis dagiti tambak ken dissuor iti bannawag
Idiay Maan-anteng a nagpainganmi idi bimmasak

Ti gubat. Inim-imdenganka ngem diak maripirip
Ti kararua a patneng iti garakgak ken samiweng,
Iti nagayad a buok wenno iti batekan a takiag.

Agnaedka ditoy a taeng, ket malanglang-abdaka
Ngem ganggannaetka, umilika iti sabali a daga.

A, dagiti balikasmo awan ti pakayaspinganda

Kadagiti areng-eng a nangsallukob kenka iti ayat
Idi tagibika ken idi agallilintokka; awan ti dumada
Kadagiti kurarapnit kadagiti gukayab idiay Callao

Iti panagruruarda apaman nga agtinnag ti sipnget—
Riniwriw a kasla alimbasag dagiti arapaap agingga
Nga agpukawda iti law-ang a kas iti panagpukaw
Ti sanger ti basi iti darison dagiti surngi nga ugali

Ken kannawidan iti Lioac; didan aturen ti simbalud
Ta naligsayen dagiti mangipalagip: ti barabad ti ulo,
ti dung-aw,ti umras, ti kalapaw iti nagkurosan, ay!

Agsaoka wenno agsaoak iti agpakpakada a kannag.


PETER LA. JULIAN
Ramon, Isabela

(Immuna a naipablaak iti BANNAWAG, Enero 28, 2008; nabulod ti imahen iti http://www.nature.org)

Unnoy  



Agunnoyak kenka
Kas nakaparintumeng a kurimatmat
Ti bulan; ilukatmo ‘ta barukong
Ket silnagak nakatalimeng
A kaunggam.
Dimo ikumot ti nalamiis
A riknam--perrengennak,
Alawem dagiti kumarkarais a ramay
Iti rangkis lumlumseb a matak.

Ta sika ti bukodko a lawag
A makiinnartap raniag
Kadagiti bituen a purpurarem
Iti dayag.
Ta sika, wen,
Ti sangakopita a linnaaw
A maibukbok
Iti muging ti kada umay
Agbuniag iti ayat.

CORAZON F. QUIAMAS
Ewa Beach, Hawaii

(Immuna a naiposte iti www.penshadow.wordpress.com; www.urattipluma.blogspot.com; ken www.iluko.com, Nobiembre 20, 2008; nabulod ti imahen iti http://apod.nasa.gov)

Naim-imas ti Marunggay no Maal-alaan  



Naim-imas ti marunggay no maal-alaan
Bulongna ti umub-ubing no mapapaadan
Sumam-it a kas 'ti isem nalasbang a balasang
Uray digonat' di malangoy ti agabalayan

Napas-eng ti marunggay a di magatgatudan
Iti bangkag puonna awan makaassibay
Mulat' Manang Baak agdannat' nakaliktad
Taraken ti Manong Bayog ayatnat' nagatad

Naim-imas ti marunggay no maal-alaan
Puonnat' di naremmengan, bunganat' masukdal
Nananam kas tubbog susot' agdalagan
Sustansianat' balon ti agarado, agpalpal

Nakulbet ti marunggay a di magatgatudan
Bulongnat' barrakabak, binalayan ti aplat
Digonat' naangseg, bungana pay makaulaw
Maganggango, matintinnag, di pay mataltaliaw

Naim-imas ti marunggay no maal-alaan...


CLES B. RAMBAUD
Pinili, Ilocos Norte

Adda, Adda Santa Klaus  



(lallay ti obrero nga ama)


adda, nakkong, adda santa klaus.
saan, nakkong, saan a pumanglaw ti santa klaus—
mannakabalin ti bay-onna ket dinto maawanan
iti mansanas, trak-trak, napipintas a badbado…

adda, nakkong, adda santa klaus.
saan, nakkong, dinto agliway a sumarungkar—
adda idi rabii a nagipisok agkakapateg a sagut
kadagiti medias a naisab-it tawa dagiti mansion.

adda, nakkong, adda santa klaus.
saan, nakkong, saan a naimut–—
nabannog laeng a nakiin-innellek kadagiti anghel ti dios,
nairidep ket din nakadanon iti taengtayo a rutrot.

adda, nakkong, adda santa klaus.
makargaan ti isab-itmo a medias—
'yetnag la ketdi ti idi-pay a pagparparintumengan a langit
ti maikanatad a bayad dagiti maibuyat a ling-et!

NELSON G. DALIGCON
Siudad ti Tuguegarao

Daliasat Uno  



Ti panagsangpet ket panagpanaw met,
ti panagsardeng ket isu met laeng ti panagrubuat,
ket agtangep ti ridaw
ken agrikab dagiti tawa ti kalapaw,
kalpasan a mayebkasmo dagiti umel a pakada,
ti panagibilin
kadagiti mapanawan a kadua iti apagkanito,
adda bara ti abrasa a kas man aggapu iti temtem
a rummuar ti daga, umarakup a kas kapigket ti allid
wenno ti pulitipot nga isem ti sipnget
ti apagsipasip uray no kasla mairik
ti botas a kombat ti salemsem: agkayabkayab nga angin,
singin ti rissik, ngayemngem ti arakup
ti dumupir a masabet:
agsirko ti utek a tumpuak iti puso,
masirut ti pulso a sumarut
iti dapan: manaktuol dagiti bato, maikubray
ti darat, takki ti nuang a manalpaak,
ti nisnis ket mauyos, naangot
a pinabuyok ti ling-et, ti pay-od
ti istakeds ti rabii a ngumayngayebngeb.

Darupen latta dagiti dapan
ti turod ken ti anawang,
ti tambak ken uray dagiti limbang. Ania ngarud
no manabsuok iti burubor a naangot? Ania
ngarud no ramay laeng koma ti kumarawa
ngem uray mukod 'yarikapmon, a, latta?

Ket no kastan a dim' metten mataliaw
ti naggapuan, adda met latta sumangpet
a kakadua, kasla met laeng maipukkaw
dagiti paarasaas a kablaaw:
naggapuam?
papanam?
kaduam?
Ket matapik ti password, wen, abra
kada abra,
ken maritur pay ti sentido a manglagip
kadagiti alias: karamukom ti bayabas,
kasingin ti granada, ti marabutit a bao,
uray ania ditan ti kaipapananna, karpa
kahel, saba, bado a rutrot
anglem ti dara, adu, kas man
ukay-ukay a sinaksako,
maiburandis a masigkay
ti daan manipud iti kabarbaro.
Maibaga amin dagitoy
iti irut ti pinnasungad ken pinnasangbay
dagiti sarsarita ken salsalaysay;
iti met sungadan ken ti pagsangaan
a maikurimed ti panagpitik ti agtultuloy
a panagdaliasat ti anniniwan:
periodista seminarista pasabilis,
mannalon mangngalap aktibista,
doktora a kadre baliktad a polis,
kumebkeb ngem sumiripka met laeng
a mangsiput iti panagtungpal gilap
ti lawag a maukas iti gatilio ti garand,
maitungpal laeng dagiti plano a lininay ti manon
a panagibarangabang, ti dim' mabilang
a panaginiin:
An'a dayta, garand?
Wen, sinibarutko idi iti naiwalang...
Kawas met, dayta ket?
Punial, ha ha ha, dayta?
.357, baro? Wen. Aglatlati met,
kurang ti asa. Ladawan, porma
dagsen ken angot
ti panagkubukob uray no nakakidemka,
mailadawan ken itedda ti ehemplo
ket maammuam ti husto,
maadalmo ti usar ti uray ania
a kastoy: ni Tonio intakderna
ti nagiwarasiwis iti kastoy
ket narba ti kampo:
kukuatayo ti daga!
Ti apit, ti waya!
Kastoy ti tiket, italimengmo
ti amin a riknam dita pusom.

Addakan iti pagsasangaan,
adda nadalus a dalan
ken adda met rumiet iti masanguanan.
Wenno, mabalinmo met a raatan
ti bukodmo a desdes a pagturongan?

Agkutukot ti tumengmo
a mangsikkarud iti linnaaw,
matnag a sippawen ti dam-eg
ti daga a marim-it iti baddek
ti nawaya a dapan
(nakaabadayen ti botas
a kombat iti abaga)
nga agpasungad iti kanito
a maagaw ti lawag
ti ngayed ti sipnget
ket mailukip ti tawa
ket ibuang ti ridaw
ti panagsangbaymo.

Ti waneswes ti imam a maitag-ay
ken ti maminpito a kanabtuog ti gemgemmo
iti barukongmo ti rukod
ti balligi nga insangpetmo.
Ket iti isasar-ongmo, kunami:
adda latta karit ti dana
a daliasatem a balonmo iti yagyag ti tignay
ket agbalin nga anibmo ti derrep dagiti tagtagainep.


FLORENTINO B. LORENZANA
Agoo, La Union

Karayo iti Aningaas ti Nobiembre  




... for life's not a paragraph

And death i think is no parenthesis
-- e.e. cummings, since feeling is first

Cemetery of kisses, there is still fire in your tombs,
still the fruited boughs burn, pecked at by birds.
-- Pablo Neruda, A Song of Despair


Ngem agsubli ngamin latta dagiti giteb, kas iti 'yuulog
a 'yaagep ti saltek iti daga iti kada sumipnget,
di maliwayan a ritual ti panagtangep.

Iti daga, iti daga a nangaklon iti ladingit
nga inyandingay ti dimmapon nga atong.

Iti tangep, a naalunapet ti malunlunag
nga adiwara ti mapuypuyupoy, ngem di maiddep,
di met maiddep, nga esperma ti intugkelmo
a punganay a pipikel. Ti naiyasad a kadaanan
a kullayaw a nagkari a dinto tumapok ti tulang.

Siraraked iti nagkikinnuros a cadena de amor
ti padeppa a maat-atangan iti puraw a pinta.

Ti lasag a nakaidda iti sirok ti barsanga, di agrupsa,
agur-uray iti matnag a bayabas, dina masapul ti lua.

Ti padeppa a tumungtungraraw, iti baet ti samek,
iti labes ti saem, gumawgaw-at ti nakalansa
sadiay a lagip, irukuasna ti dakulapna a nalsok
ken agdardara: kukuak ti sabong, kunkunana.
Subbotek iti tanem ti managbasol a tulang,
kunana pay, adtoy ti anglem, adtoy 'di apros,
adtoy ti agek, adtoy ti dung-aw.

Agbitbitek dagiti tulang, dida makatalna.
Danggayanda ti naulimek a simponia
iti ngatingat dagiti nabsog a warwar a nuang
iti nagkaruotan a kamposanto a gaikanta, gabutanta,
pintaanta, ita a Nobiembre dagiti umulog a saltek.


ROY V. ARAGON
Dupax del Norte, Nueva Vizcaya

Kapote ti Kaibaan  



Dayunyor, Nakkong, 'ta bangsal lagdaamon
Ni amam, dandanittan a nagudong
Kasaonan' Apo Mayor Bullilicong
Kokonsehal, Apo Hepe, Bise Mayor
Manganak kadakayo't kasar ken Azon.

Naisaganan, Nakkong, padaraen a yatang
Sanguananda tapno paraburdat' masukdal
Baboy, kalding, aso a yaraduan
Ni amangmo inton kimatnat' agkakamakam.

Ay, Dayunyor, 'toy inam kas man
Di mamati nga adda aabalayanna a baknanng
Nabileg, di mainiin, maap-apalan
Nasken nga agsanayak, kababain sa man
Ta yebkaskot' "Compadre, agtugawkay' pay"
Ken dinnakulap, kanigid-kanawan.

Ta siguradokon, Nakkong, uray pinnustaan
Ti isagutda kenka a kapote ti kaibaan
Naganda laeng kas orasion inka isawang
Uray sirok ti balite, dikanton maan-annongan!


CLES B. RAMBAUD
Pinili, Ilocos Norte

Panagtanggad iti Buya  



Kadagiti kurkursada a sumangpet
dagiti apokalipsis ni sirmata kenka.

Iti wasnay dagiti dalan
iti kettang dagiti agsisilpo a lugan
a pangurayan iti batang nga agaddang
makisinnelsel iti utek ni pintas
ket agkaribuso dagiti pangngadua

duadua kas iti panagtinnag ti bayakabak
no kasta a ti init ket nakaampayag kas
iti tanap ti Manoa iti oras ti milagro
dagiti lansa iti dakulap ti natay a dios.

Iti puseg ti bullalayaw ti puseg ti kayaw,
ket ti langit agungap idiayana ti saklot
am-ampog patpatiray-ok kunkunwari
a garaigi ti balasang a maariek
ti baro a di makaammo iti abut
dagiti di mamingga a palab-og
ti antigo a sipnget kadagiti bumegbeggang
nga apros, kas iti agek ti musa
ti agek ti prinsipe iti agsapa
nga umingar ti pus-ong ta agbirok
iti kaingas dagiti palimed a gartem
kadagiti turod iti panagsang-at
kadagiti pantok iti panagsalog
dagiti rikna nga agbirbirok iti karayan
pagpunduan dagiti mayanud a gabat
ti aglaplapunosan a layus iti sellang
dagiti agay-ayat nga agpalangguad.

A, matanggad ti buya
ket ti daniw ti mangikabesa
mangipiho iti linia.


AURELIO S. AGCAOILI
Honolulu, Hawaii

Mikaela Gloria: Umuna a Villanelle  



sapsapulek no kua ti isem ni mikaela gloria
iti nabayadan a patalastas ti telebision
a kasingin ti mangurkuranges a pagilian.

agtagilanga a batibat ti siding ti presidente
iti konsensia ti nangina a bayad ti koriente
sapsapulek no kua ti isem ni mikaela gloria.

diak mananam ti amnaw ti bagas ti malakaniang
a naarasaw iti lunod ti kaldero ti ay-ay
a kasingin ti mangurkuranges a pagilian.

mapanday dagiti ulbod a sao ti allilaw
iti nakem dagiti malinay a bisin ti ili
sapsapulek no kua ti isem ni mikaela gloria.

sangitak dagiti naadas a namnama ti ugaw
a kiraos ti sangasaangan iti agmalem
a kasingin ti mangurkuranges a pagilian.

umay latta dagiti layus, bagyo, tikag ken gawat
ngem mabati a nakamuttaleng dagiti tiri
sapsapulek no kua ti isem ni mikaela gloria
a kasingin ti mangurkuranges a pagilian.

DANIEL L. NESPEROS
San Nicolas, Ilocos Norte

Kastoy nga Imbunubonko dagiti Sarita iti Danum, Imnas  


Kastoy nga imbunubonko dagiti sarita iti danum, Imnas
Maysaak a pitakpitak, siit-siitan, immuging, sidudunor a lasag,
Maysa a taraytaray a dinilpatan ti lawag
Nalmes iti danum nga ininumna, agkaykayaw-at
A mangbugbuggo iti daga
Kadagiti balikas.

Sangapulo ket dua a tawen nga inipusko ti parbangon
Dinandanogko dagiti ulimekna, dagiti riknana- agtaraok iti sangit, garakgak
Rinabsutko kenkuana dagiti ladawan ti lidem ken lawag,
Mapa nga iggem dagiti dumadaniw, dumadaliasat iti kannag
Nagnaak iti kasiitan dagiti timek
Dagiti natayan iti timek
Dagiti nabagsol ti ayatna iti kainaran
Nakimaroak kadagiti kinapudno a lako dagiti karuotan
A nanglukais iti lumasat a gimong.
A nanglibas iti pagsasao iti paginuduan.
Nagimetak iti bibig ti apuy: daniw, balikas, bitla,
A nangpamaga kadagiti nangisit a danum
A nangsellep iti payak
Ti alimuken

Saritaek kenka:
Adda dan-aw dagiti baliang a nangperreng iti init
Kadagiti sabongda. Kinalay-atko ti sanga ti agwagwagwag a sirib
A nangagmuy iti aggilgilap a pingpingna
Nagtakderak iti kuko ti pannakawaw, ti bisin
Daytoy ti pupogan a nakatag-ay iti eppes nga angin
Imburaisko ti ariwanas iti dakulap ti danum, agkantaak, agbitlaak
Rutayrutay dagiti ayug a tinali ti kinakurapayko
Iti rabaw ti inut-utangko a tagainep, ngem nakitak!
Nakitak sadiay ti dila ti langit, ti tammudo ti kanito
Nakitak sadiay a nagikur-it ti tangatang
Kadagiti bannugis ti apuy a diak maawatan!
Nakilumba ti taraytaray iti muging dagiti anninaw a nakanganga
Tinuklaw ti buntiek ti angin, ti angin ti angesko
Naisugel dagiti ulep; simmalog dagiti gikgik
A nangkarkariar iti isem ti langit
Ngem immulog ti ulimek a nagdalungdong iti sabidong ti lubong
Dimmuros ti kasaor a nagriaw iti basol
Kinagubaldak iti kinakapsutko, kadagiti sugatko, iti danum
Ket ginepgeppasko ti karabukobda
Iti iking ti baliang.

Tapno maawatam itan no apay, Imnas
A sidadasayak, sisusugat iti igid a labaslabasan ti kannag,
Pagpaggaakan dagiti lawlawigan nga aglanglang-ay iti pannakatay,
Sipsiputak dagiti ima ti langit nga agikur-it iti pangngarig,
Dengdenggek ti daniw ti petalo ti init, ti gura
Dagiti darat nga agsungsung-ab.


JOEL B. MANUEL
Banna, Ilocos Norte

Anibersario  



nagkarita iti nagan ti ayat.

digosek dagiti ubbing iti panagibi:
kasilpo ti panagsikog ken panagaw-awir.
ita nga aldaw a kasilpo met dagiti pekpekkel
ken salidummay iti sardam. nabirtud met
ti maimaldit nga inosente a ray-aw
iti pingping a nalidem a dana itan
ti nabuslon a lua ti parbangon.

nagkarita iti rigat ken nam-ay.

innawak dagiti lamina ti naulimek
a pammigat; bay-ak a sul-oyen
ti lababo dagiti pangrem a nalimogan
iti giteb ti barukong.

lampasuek dagiti naimilkat a kusilap
ti pitak. sagadek ti tapok a nagsusuon
iti babantot ti butuan a dakulap.
ay, makipagladingit ti sagad iti panagsan-ek
dagiti takiag ken gurong.

igabsuonko iti baniera dagiti pagan-anay
ti dang-as ti aircon a garakgak ti opisina
ken bidang ti dinekadan a sainnek
ti kosina. napanaas ti mapirpirsay
a ramay iti rungsot ti chlorox a manggelgel
iti kinatangsit ti lipstick a kimmawiwit
iti kinatan-ok ti puraw a kuelio.

nagkarita iti kinaagnanayon.

no kiwarekon dagiti ramen ti pangrabii,
isagpawko met ti panagugis a naimas koma
ti napait, naapgad, naalsem ken naadat.

agpakadan ti sardam. narnekanen
dagiti ubbing iti lallay a nangbalkot
iti saem. awagannak tapno uksotek
dagiti mediasmo. labaranka iti alimpatok
ti urok bayat ti panagkallautang ti umel
a dung-aw iti kannag a kinilga
ti nayareng-eng a ganggannaet
a birngas ni ayat…


ARIEL S. TABAG
Sta. Teresita, Cagayan

Ti Proseso Ti Tagainep  




"ti makaturog, makamukat..."

agsuyaab ti dapanko no kasta nga agtuglep ti imak.
ngem ti ridep maikankanaw iti timba a pagub-ubuan
ti nadadael a gripo, saan a makaturog ti dakulapko.
saan nga agpakaturog ti mukatko a kas iti naparamanan nga alukap.
saan nga agpakaturog dagiti kiremkiremko a kas kadagiti pusa
iti atep nga agkinkinarinio, agkinkinnamat, agrinrinnukod
iti kaatiddog ti rabiida, agpinpinnasugnod
iti panaguttog, am-ammusayanda ti agek ti kabus
iti kiote ket garit a dutdot.

ti kabus, tagtagainepek a kankanayon ti kabus.
uray no tengtengnga't aldaw nga agtuglep ti tammudok,
ti dilpat ti nakabullad a bulan ti adda iti ulok.
kasla isbo ti ubing a mangbukel iti tapok a pariok, sumken
dagiti kampay-idi: agbalinak a lampin, siak daydi nangbungon
iti siak met laeng idi maipasngayak, nangbegket
iti adu a takki, isbo ken birua ti kinasiak. siak pay
ti aglatlati a lansa a nangrud-ak iti dapanko idi siamko,
siak daydiay, iti darepdepko, nangyubo
iti adu a dara, nangawis iti adu a kagaw, nangyeg
iti adu a nana: agkeggang met ti gaddil ti tagainep, aggagatel
daytoy, naimas a kudkudkoden iti panawen ti panagtutuglep.

kastoy no tagtagainepek ti panagbisinko iti mukat:
naibusen ti kape. kinuton ti asukar iti di narikpan a garapon.
ngem nasken ti panagkape ita ti dapan ken imak
ta makipagpuyatak iti massayag dagiti buteg ken luak.
buyatak ngarud iti napudot a danum ti garapon ti kape.
pampagek ti garapon ti asukar, animalkayo a kuton, panaw!
ikanawko iti nabessag a kape ti asukar a kakutkuton.
anusak nga alawen nga iwarsi dagiti tumpaw
a bangkay ti kuton. naimas latta nga igupen, basta kape,
agkurang man iti pait, sam-it. naimas daytoy
a pangtaraken iti turog kalpasan ti massayag. naimas
ita daytoy a pannakairidep iti kepkep ti sipnget.
naimasto a pannakalukag inton agtaraok, pot-pot-pot-pot,
dagiti pandesal. naimasto a panaginat inton
agmulumog, glurrggg glurrggg bwalkkss, ti maipabpaburek
a kape, ken inton aggarikgik, krssst krsstt, ti maipiprito
a daing. naimasto a panagriing. naimasto
a panagmurmuray.

tagtagainepekto pay lattan uray al-aldaw
ti estreliado nga itlog.


ROY V. ARAGON
Dupax del Norte, Nueva Vizcaya

sakbay ti lidok...

Basi ti kangrunaan nga inumen dagiti Ilokano, nangruna idi panawen dagiti appotayo, dagidi apongtayo a naiingel man wenno mamaingel. Ipaidammo ti basi ken ni Ilokano ket impaidammo metten kenkuana ti maysa a paset ti kinataona, wenno kina-Ilokanona. Ket irupirna dayta iti tinnaltalan iti batillog, wenno uray iti pinnatayan. Umanay pay ti basi a gapu ti rebolusion ken dangadang, iti panagrebelde ken pannakirapok: ti Basi Revolt a namunganay iti Piddig, Ilocos Norte ti mangpaneknek iti dayta.

Pagaammotayo met a nakayanakan ni Ilokano ti kinamannaniwna ta apaman nga inkeddengna ti agsurat, yunana ti agikur-it kadagiti binnatog nga inna awagan iti daniw wenno iti panagkunana ket daniw. Iti Ilokandia, adu a dandaniw iti parparaangan iti namunganay bayat ti panagiinum dagiti agkakabaddungalan. Ta apaman a napaayusan ti karabukob ni Ilokano, padasenna metten ti dumaniw. Ay, adu ti dandaniw a maputar maigapu man iti naingel a basi wenno iti maingel a kurditan ni Ilokano.

Ngem agtalinaed la kadin a maidandaniw iti paglilidokan wenno maikurkur-it dagiti berso a di met masagrap ti kaaduan? Adda met dagiti pagipablaakan, kangrunaan ditoyen ti Bannawag. Ngem agkurang ti espasio daytoy a magasin para kadagiti naruay a dandaniw dagiti Ilokano. Iti nasao a magasin, masansan a dua laeng— sagpaminsan tallo, sagpaminsan, maysa— ti maipablaak a daniw iti linawas. Agkamtud ngarud daytoy tapno agbalin a kangrunaan a kamalig wenno sarusar dagiti dandaniw dagiti Ilokano.

Ditoy a nainaw ti basi & daniw.

Kangrunaan nga akem ti basi & daniw ti agbalin a maysa pay kadagiti kamalig wenno sarusar dagiti naruay a dandaniw dagiti Ilokano. Maawis ngarud amin a mannaniw nga idatagda dagiti naipablaaken ken di pay naipablaak a dandaniwda. Naipablaaken, kunatayo kadagiti rimmuaren kadagiti magasin ken libro ken dadduma pay a babasaen ken naipaskilen kadagiti website ken blog. Di pay naipablaak, kunatayo kadagiti di pay rimmuar kadagiti magasin, libro wenno pagiwarnak. Maipalagip ngarud a tunggal maidatag a daniw, maikkan iti notasion no naipablaaken/naipaskilen wenno saan pay, ket no bilang iti immun-una, mailanad no kaano ken ania a wagas (magasin/blog, kdp.).

Nupay kasta, ipalagipmi a mapili dagiti dandaniw a maipaskil ditoy basi & daniw. Kadagiti mannaniw a mangidatag kadagiti di pay naipablaak a dandaniwda ditoy basi & daniw, maipakaammo met nga inteddan ti pammalubosda tapno mairaman ti/dagiti daniwda kadagiti mabalin nga ipablaak ti Bannawag. Kasta met nga amin a maipaskil iti basi & daniw, mabalin a mairamanto iti antolohia dagiti dandaniw a naipatarus iti Tagalog (Filipino) nga isagsaganami.

Maikadua, agbalin met a kamalig daytoy kadagiti amin a bambanag maipanggep iti daniw nga Iloko: kritisismo, lektiur, panagibasa iti daniw, panagiinnadal iti daniw, interbiu kadagiti mannaniw nga Ilokano, pasken mainaig iti daniw, ken dadduma pay.

Kamaudiananna, taeng daytoy dagiti amin a mammasi ken mannaniw nga Ilokano, sadino man a suli ti lubong ti ayanna. Kas iti tianggi a pakisukmonan iti basi, maawis ni mannaniw nga Ilokano a dumuklawit tunggal kumulding ti kinamannaniwna—ket no maimasanna, itugawna tapno ipapasna a nanamen dagiti balikas ken linia a dinapil ni padana a mammasi ken mannaniw.

Ala ngarud, mangiparamanka metten, apo mannaniw! Idaya iti: basiniasseng@yahoo.com wenno rvaragon@gmail.com.

A.S. TABAG & R. V. ARAGON

kunkunada

"Kadakami a taga-Ilocos Norte, no adda nakaprasko wenno nakaungot a basi iti gimongan, kuna dagiti ammona ti mangikarunikon: 'Iwarasyo apo! Alla ngarud!'

"Kadakami met a taga-Pinili, no itag-aymin daytay ungot nga addaan basi a naparekan, iwarasmi dagiti matami iti tallaong nga agtatakder ket kunami: 'Dakkel a panagyaman ken saludo iti sinno man a nangaramid iti daytoy dakkel a buyuboy nga iti basi napno, ngem impierno koma ti mapagteng ti siasinno a nangibasbassit kadaytoy ungotko.'

"Idi ta paay-ayusak pay la ti karabukobko iti naluto a bennal, kalpasan kaguduat' aldaw a panagdapil ken pannakaisaang ti sinublan iti ngato ti dumardarang nga usang, ket siak ti mapusgan met idi a mangitag-ay iti ungot, dagitoy dagiti balikasko iti tallaong, tunggal maysa addaan met iti ungot ti basi:

Paraiso koma ti pagtungpalan nagaramid basi a makaited rugso,
Ngem impierno koma ti pakairusodan nagaramid bassit nga ungotko."

HONOR BLANCO CABIE
Premiado a Mannaniw iti Iloko ken English
Pinili, Ilocos Norte

patangan

poetiks-ilokano kdpy a paliiw iti daniw-iloko

Estetika ti Pannakidangadang ti Sumagmamano nga Agtutubo a Mannaniw iti Iluko

Ti Daniw ket Para Kadagiti Maidaddadanes ken Mapapaidaman (Part 1 ken Part 2)

Daniw Ti Nataengan, Nataengan a Daniw: Panagsukimat iti Verso ken Panagververso iti Iloko Ti Sumagmamano a Senior Citizen nga Ilokano a Mannaniw (Part 1 ken Part 2)

Ti Wayawaya ken Kinawaya Ti Daniw ken Ti Mannaniw

BOOK REVIEW: "ITI DUYOG TI SINGASING I" Ti Daniw ket Mensahe iti Botelia