Kastoy nga Imbunubonko dagiti Sarita iti Danum, Imnas  


Kastoy nga imbunubonko dagiti sarita iti danum, Imnas
Maysaak a pitakpitak, siit-siitan, immuging, sidudunor a lasag,
Maysa a taraytaray a dinilpatan ti lawag
Nalmes iti danum nga ininumna, agkaykayaw-at
A mangbugbuggo iti daga
Kadagiti balikas.

Sangapulo ket dua a tawen nga inipusko ti parbangon
Dinandanogko dagiti ulimekna, dagiti riknana- agtaraok iti sangit, garakgak
Rinabsutko kenkuana dagiti ladawan ti lidem ken lawag,
Mapa nga iggem dagiti dumadaniw, dumadaliasat iti kannag
Nagnaak iti kasiitan dagiti timek
Dagiti natayan iti timek
Dagiti nabagsol ti ayatna iti kainaran
Nakimaroak kadagiti kinapudno a lako dagiti karuotan
A nanglukais iti lumasat a gimong.
A nanglibas iti pagsasao iti paginuduan.
Nagimetak iti bibig ti apuy: daniw, balikas, bitla,
A nangpamaga kadagiti nangisit a danum
A nangsellep iti payak
Ti alimuken

Saritaek kenka:
Adda dan-aw dagiti baliang a nangperreng iti init
Kadagiti sabongda. Kinalay-atko ti sanga ti agwagwagwag a sirib
A nangagmuy iti aggilgilap a pingpingna
Nagtakderak iti kuko ti pannakawaw, ti bisin
Daytoy ti pupogan a nakatag-ay iti eppes nga angin
Imburaisko ti ariwanas iti dakulap ti danum, agkantaak, agbitlaak
Rutayrutay dagiti ayug a tinali ti kinakurapayko
Iti rabaw ti inut-utangko a tagainep, ngem nakitak!
Nakitak sadiay ti dila ti langit, ti tammudo ti kanito
Nakitak sadiay a nagikur-it ti tangatang
Kadagiti bannugis ti apuy a diak maawatan!
Nakilumba ti taraytaray iti muging dagiti anninaw a nakanganga
Tinuklaw ti buntiek ti angin, ti angin ti angesko
Naisugel dagiti ulep; simmalog dagiti gikgik
A nangkarkariar iti isem ti langit
Ngem immulog ti ulimek a nagdalungdong iti sabidong ti lubong
Dimmuros ti kasaor a nagriaw iti basol
Kinagubaldak iti kinakapsutko, kadagiti sugatko, iti danum
Ket ginepgeppasko ti karabukobda
Iti iking ti baliang.

Tapno maawatam itan no apay, Imnas
A sidadasayak, sisusugat iti igid a labaslabasan ti kannag,
Pagpaggaakan dagiti lawlawigan nga aglanglang-ay iti pannakatay,
Sipsiputak dagiti ima ti langit nga agikur-it iti pangngarig,
Dengdenggek ti daniw ti petalo ti init, ti gura
Dagiti darat nga agsungsung-ab.


JOEL B. MANUEL
Banna, Ilocos Norte

0 comments

Post a Comment

sakbay ti lidok...

Basi ti kangrunaan nga inumen dagiti Ilokano, nangruna idi panawen dagiti appotayo, dagidi apongtayo a naiingel man wenno mamaingel. Ipaidammo ti basi ken ni Ilokano ket impaidammo metten kenkuana ti maysa a paset ti kinataona, wenno kina-Ilokanona. Ket irupirna dayta iti tinnaltalan iti batillog, wenno uray iti pinnatayan. Umanay pay ti basi a gapu ti rebolusion ken dangadang, iti panagrebelde ken pannakirapok: ti Basi Revolt a namunganay iti Piddig, Ilocos Norte ti mangpaneknek iti dayta.

Pagaammotayo met a nakayanakan ni Ilokano ti kinamannaniwna ta apaman nga inkeddengna ti agsurat, yunana ti agikur-it kadagiti binnatog nga inna awagan iti daniw wenno iti panagkunana ket daniw. Iti Ilokandia, adu a dandaniw iti parparaangan iti namunganay bayat ti panagiinum dagiti agkakabaddungalan. Ta apaman a napaayusan ti karabukob ni Ilokano, padasenna metten ti dumaniw. Ay, adu ti dandaniw a maputar maigapu man iti naingel a basi wenno iti maingel a kurditan ni Ilokano.

Ngem agtalinaed la kadin a maidandaniw iti paglilidokan wenno maikurkur-it dagiti berso a di met masagrap ti kaaduan? Adda met dagiti pagipablaakan, kangrunaan ditoyen ti Bannawag. Ngem agkurang ti espasio daytoy a magasin para kadagiti naruay a dandaniw dagiti Ilokano. Iti nasao a magasin, masansan a dua laeng— sagpaminsan tallo, sagpaminsan, maysa— ti maipablaak a daniw iti linawas. Agkamtud ngarud daytoy tapno agbalin a kangrunaan a kamalig wenno sarusar dagiti dandaniw dagiti Ilokano.

Ditoy a nainaw ti basi & daniw.

Kangrunaan nga akem ti basi & daniw ti agbalin a maysa pay kadagiti kamalig wenno sarusar dagiti naruay a dandaniw dagiti Ilokano. Maawis ngarud amin a mannaniw nga idatagda dagiti naipablaaken ken di pay naipablaak a dandaniwda. Naipablaaken, kunatayo kadagiti rimmuaren kadagiti magasin ken libro ken dadduma pay a babasaen ken naipaskilen kadagiti website ken blog. Di pay naipablaak, kunatayo kadagiti di pay rimmuar kadagiti magasin, libro wenno pagiwarnak. Maipalagip ngarud a tunggal maidatag a daniw, maikkan iti notasion no naipablaaken/naipaskilen wenno saan pay, ket no bilang iti immun-una, mailanad no kaano ken ania a wagas (magasin/blog, kdp.).

Nupay kasta, ipalagipmi a mapili dagiti dandaniw a maipaskil ditoy basi & daniw. Kadagiti mannaniw a mangidatag kadagiti di pay naipablaak a dandaniwda ditoy basi & daniw, maipakaammo met nga inteddan ti pammalubosda tapno mairaman ti/dagiti daniwda kadagiti mabalin nga ipablaak ti Bannawag. Kasta met nga amin a maipaskil iti basi & daniw, mabalin a mairamanto iti antolohia dagiti dandaniw a naipatarus iti Tagalog (Filipino) nga isagsaganami.

Maikadua, agbalin met a kamalig daytoy kadagiti amin a bambanag maipanggep iti daniw nga Iloko: kritisismo, lektiur, panagibasa iti daniw, panagiinnadal iti daniw, interbiu kadagiti mannaniw nga Ilokano, pasken mainaig iti daniw, ken dadduma pay.

Kamaudiananna, taeng daytoy dagiti amin a mammasi ken mannaniw nga Ilokano, sadino man a suli ti lubong ti ayanna. Kas iti tianggi a pakisukmonan iti basi, maawis ni mannaniw nga Ilokano a dumuklawit tunggal kumulding ti kinamannaniwna—ket no maimasanna, itugawna tapno ipapasna a nanamen dagiti balikas ken linia a dinapil ni padana a mammasi ken mannaniw.

Ala ngarud, mangiparamanka metten, apo mannaniw! Idaya iti: basiniasseng@yahoo.com wenno rvaragon@gmail.com.

A.S. TABAG & R. V. ARAGON

kunkunada

"Kadakami a taga-Ilocos Norte, no adda nakaprasko wenno nakaungot a basi iti gimongan, kuna dagiti ammona ti mangikarunikon: 'Iwarasyo apo! Alla ngarud!'

"Kadakami met a taga-Pinili, no itag-aymin daytay ungot nga addaan basi a naparekan, iwarasmi dagiti matami iti tallaong nga agtatakder ket kunami: 'Dakkel a panagyaman ken saludo iti sinno man a nangaramid iti daytoy dakkel a buyuboy nga iti basi napno, ngem impierno koma ti mapagteng ti siasinno a nangibasbassit kadaytoy ungotko.'

"Idi ta paay-ayusak pay la ti karabukobko iti naluto a bennal, kalpasan kaguduat' aldaw a panagdapil ken pannakaisaang ti sinublan iti ngato ti dumardarang nga usang, ket siak ti mapusgan met idi a mangitag-ay iti ungot, dagitoy dagiti balikasko iti tallaong, tunggal maysa addaan met iti ungot ti basi:

Paraiso koma ti pagtungpalan nagaramid basi a makaited rugso,
Ngem impierno koma ti pakairusodan nagaramid bassit nga ungotko."

HONOR BLANCO CABIE
Premiado a Mannaniw iti Iloko ken English
Pinili, Ilocos Norte

patangan

poetiks-ilokano kdpy a paliiw iti daniw-iloko

Estetika ti Pannakidangadang ti Sumagmamano nga Agtutubo a Mannaniw iti Iluko

Ti Daniw ket Para Kadagiti Maidaddadanes ken Mapapaidaman (Part 1 ken Part 2)

Daniw Ti Nataengan, Nataengan a Daniw: Panagsukimat iti Verso ken Panagververso iti Iloko Ti Sumagmamano a Senior Citizen nga Ilokano a Mannaniw (Part 1 ken Part 2)

Ti Wayawaya ken Kinawaya Ti Daniw ken Ti Mannaniw

BOOK REVIEW: "ITI DUYOG TI SINGASING I" Ti Daniw ket Mensahe iti Botelia