Alimbasag 1  



Di latta makaidna dagiti ballikidmo
Iti alimuteng ti kayumanggi nga iddam
Rugmaannaka latta ti rumabraba a kebbakebbam
Iti sapsapulem a ridep ken pannakapnek
Iti an-anninawem nga anaraar iti sipnget
Iti sallabawan ken bautek—

Maanninawmo ti ubing a namnama
A kanaig ti alimuteng ti iddam
Duduayyaen ti sennaay ti ina
Agbariw-as kadi ti ubing
Iti makmakraayanen a nateng
Iti maisursursor mapirpirpiran a labba?
Makisinnapulan met latta ti ama
Iti sungbat ti panagmatamata ken panagmalmalanga
Iti labes ti ridaw ken tawa:
Ayan ti karabo a katalali dagiti naisabut a dir-i
Iti suli dagiti kinelleng ken bangkag?
Ti ubing a namnama, isu kadi met laeng
Ti anniniwan iti likudan ti arado?
Inarep-ep ti ina ti ubing iti panio a sigsiglotanna
Ken dagiti layap iti sardam a tantanamitimanna:
Sika, Anakko, ti sabali nga Apo Lung-aw.
Inarapaap ti ama ti ubing kadagiti gurlis ti arado
Ken kadagiti naisabut a dir-i
Iti suli dagiti kinelleng ken bangkag:
Sika, Anakko, ti baro a sual a mangyiras
Iti agal-alawaaw a gasat ti panagtig-ab.
Ngem agtartaraok latta dagiti bingkol
Ni ama, mamarbangon latta a di agsikor
Ni ina, naridam latta nga agaron
Ket ti ubing a namnama, agtuloy laeng a magna
Iti uges ti lapis iti papel a dokumento
Ti biag iti sinamar ti tangkayag—

Agkidemka iti nairut, agwingwingiwing
Dika maawatan ti naaweng latta a sagawisiw
Iti bukot ni kalantangan
Idinto ta awan arindenggan ti pulikkaaw ti mawaw a tuwaw
Dika latta maawatan ti isem ken talingenngen
Ti panagsublisubli a panangarruba ti pagbagasan.
Ania kadi ngamin a birtud ti naibinggas
Iti taraok ti kawitan iti appupo ti bannawag?
Idinto ta makitkitam: agdirdir-i ti kiring
Iti taraok ti karasaen.

Ket maasianka iti ubing
Tukkol ti lapis
Kumelkumel ti papel—


JOHMAR R. ALVAREZ
Ballesteros, Cagayan
(Paset ti koleksion ti dandaniw a "Pito nga Alimbasag" a nangabak iti Maika-6 a Gunggona iti Salip iti Daniw iti Iluko ti Gawad Komisyon 2007 ti Komisyon sa Wikang Pambansa. Naipablaak iti BANNAWAG, Oktubre 29, 2007. Nabulod ti imahen iti superstock.com)

0 comments

Post a Comment

sakbay ti lidok...

Basi ti kangrunaan nga inumen dagiti Ilokano, nangruna idi panawen dagiti appotayo, dagidi apongtayo a naiingel man wenno mamaingel. Ipaidammo ti basi ken ni Ilokano ket impaidammo metten kenkuana ti maysa a paset ti kinataona, wenno kina-Ilokanona. Ket irupirna dayta iti tinnaltalan iti batillog, wenno uray iti pinnatayan. Umanay pay ti basi a gapu ti rebolusion ken dangadang, iti panagrebelde ken pannakirapok: ti Basi Revolt a namunganay iti Piddig, Ilocos Norte ti mangpaneknek iti dayta.

Pagaammotayo met a nakayanakan ni Ilokano ti kinamannaniwna ta apaman nga inkeddengna ti agsurat, yunana ti agikur-it kadagiti binnatog nga inna awagan iti daniw wenno iti panagkunana ket daniw. Iti Ilokandia, adu a dandaniw iti parparaangan iti namunganay bayat ti panagiinum dagiti agkakabaddungalan. Ta apaman a napaayusan ti karabukob ni Ilokano, padasenna metten ti dumaniw. Ay, adu ti dandaniw a maputar maigapu man iti naingel a basi wenno iti maingel a kurditan ni Ilokano.

Ngem agtalinaed la kadin a maidandaniw iti paglilidokan wenno maikurkur-it dagiti berso a di met masagrap ti kaaduan? Adda met dagiti pagipablaakan, kangrunaan ditoyen ti Bannawag. Ngem agkurang ti espasio daytoy a magasin para kadagiti naruay a dandaniw dagiti Ilokano. Iti nasao a magasin, masansan a dua laeng— sagpaminsan tallo, sagpaminsan, maysa— ti maipablaak a daniw iti linawas. Agkamtud ngarud daytoy tapno agbalin a kangrunaan a kamalig wenno sarusar dagiti dandaniw dagiti Ilokano.

Ditoy a nainaw ti basi & daniw.

Kangrunaan nga akem ti basi & daniw ti agbalin a maysa pay kadagiti kamalig wenno sarusar dagiti naruay a dandaniw dagiti Ilokano. Maawis ngarud amin a mannaniw nga idatagda dagiti naipablaaken ken di pay naipablaak a dandaniwda. Naipablaaken, kunatayo kadagiti rimmuaren kadagiti magasin ken libro ken dadduma pay a babasaen ken naipaskilen kadagiti website ken blog. Di pay naipablaak, kunatayo kadagiti di pay rimmuar kadagiti magasin, libro wenno pagiwarnak. Maipalagip ngarud a tunggal maidatag a daniw, maikkan iti notasion no naipablaaken/naipaskilen wenno saan pay, ket no bilang iti immun-una, mailanad no kaano ken ania a wagas (magasin/blog, kdp.).

Nupay kasta, ipalagipmi a mapili dagiti dandaniw a maipaskil ditoy basi & daniw. Kadagiti mannaniw a mangidatag kadagiti di pay naipablaak a dandaniwda ditoy basi & daniw, maipakaammo met nga inteddan ti pammalubosda tapno mairaman ti/dagiti daniwda kadagiti mabalin nga ipablaak ti Bannawag. Kasta met nga amin a maipaskil iti basi & daniw, mabalin a mairamanto iti antolohia dagiti dandaniw a naipatarus iti Tagalog (Filipino) nga isagsaganami.

Maikadua, agbalin met a kamalig daytoy kadagiti amin a bambanag maipanggep iti daniw nga Iloko: kritisismo, lektiur, panagibasa iti daniw, panagiinnadal iti daniw, interbiu kadagiti mannaniw nga Ilokano, pasken mainaig iti daniw, ken dadduma pay.

Kamaudiananna, taeng daytoy dagiti amin a mammasi ken mannaniw nga Ilokano, sadino man a suli ti lubong ti ayanna. Kas iti tianggi a pakisukmonan iti basi, maawis ni mannaniw nga Ilokano a dumuklawit tunggal kumulding ti kinamannaniwna—ket no maimasanna, itugawna tapno ipapasna a nanamen dagiti balikas ken linia a dinapil ni padana a mammasi ken mannaniw.

Ala ngarud, mangiparamanka metten, apo mannaniw! Idaya iti: basiniasseng@yahoo.com wenno rvaragon@gmail.com.

A.S. TABAG & R. V. ARAGON

kunkunada

"Kadakami a taga-Ilocos Norte, no adda nakaprasko wenno nakaungot a basi iti gimongan, kuna dagiti ammona ti mangikarunikon: 'Iwarasyo apo! Alla ngarud!'

"Kadakami met a taga-Pinili, no itag-aymin daytay ungot nga addaan basi a naparekan, iwarasmi dagiti matami iti tallaong nga agtatakder ket kunami: 'Dakkel a panagyaman ken saludo iti sinno man a nangaramid iti daytoy dakkel a buyuboy nga iti basi napno, ngem impierno koma ti mapagteng ti siasinno a nangibasbassit kadaytoy ungotko.'

"Idi ta paay-ayusak pay la ti karabukobko iti naluto a bennal, kalpasan kaguduat' aldaw a panagdapil ken pannakaisaang ti sinublan iti ngato ti dumardarang nga usang, ket siak ti mapusgan met idi a mangitag-ay iti ungot, dagitoy dagiti balikasko iti tallaong, tunggal maysa addaan met iti ungot ti basi:

Paraiso koma ti pagtungpalan nagaramid basi a makaited rugso,
Ngem impierno koma ti pakairusodan nagaramid bassit nga ungotko."

HONOR BLANCO CABIE
Premiado a Mannaniw iti Iloko ken English
Pinili, Ilocos Norte

patangan