Oda iti Baro a Tawen  


I have measured out my life with coffee spoons
--T.S. Eliot, The Love Song of J. Alfred Prufrock

no manen, apirasek ti alipusposmo
iti daan a tapaktapak ti nakemko. amangan
ket no nayakar iti panangpagpagutko
iti ubanmo iti daan a lulonan ti baro a tawenko.
rukodenka kadi met la manen, baro, iti binulan
a pannakalapgis ti kalendario, wenno
iti tinawen a panagbilang kadagiti nabungbong a ramay?

agbunga latta dagiti mata.
masidir latta dagiti siping a saba.
mawingiwingan latta dagiti makaniawan a nagkiwing nga apro.
ket iti sangkataw-an a basol ti nailian nga utek ken ima,
iti panagalsem dagiti lebben a basi,
iti pannakaparkag dagiti daan a bubon
ken pannakakidkid dagiti garong
ken panagmaga dagiti pamguongan,
iti pananglungsot ti maymaysa a kamatis iti sangakuribot,
iti panagibbong dagiti mauk-ukopan nga itlog,
iti nagatel a pannakaabraw ti daludal ti aba,
iti bassit a lana ti masinglag a niog,
iti panagulaw ken panagbakbakuar dagiti babbalasang,
mapabasol latta dagiti ulila a siding iti abaga
wenno dagiti nayaw-awan a sallapiding iti luluaan
wenno dagiti ginggined kadagiti sardam ken parbangon
wenno dagiti managapet kada pattolay kada singkol kada suni;
mainap latta dagiti mangan-annong a baliti,
maatap latta dagiti marmarna ken di makitkita;
maitudo latta dagiti umarikiak a salaksak
wenno dagiti masagang a banias iti kalsada.
ket matulawan latta ti dayaw dagiti pudno a buaya.
ket makastigo latta dagiti ugaw, dagiti dudon, dagiti dangaw
wenno dagiti agbangabanga a tuwato wenno sallapingaw,
wenno dagiti di mangan-ano a wak ken nangisit a pusa.
ket mayatang latta ngarud dagiti adu nga arak, mamaen,
karrurayan, itlog, lapi, ikamen, dalem, kararag ken kankanen.

agin-innapungol dagiti panagem iti kasipngetan ti bumaro a tawen.
agkikinnarawa dagiti daan a tawen kadagiti sirok ti lamisaan.
agkinkinnudkod iti nagatel a bukot dagiti binulan ken linawas
ti naglabas a tawtawen: aggagatel, aggatel metten
ti mapaspasungadan a baro nga al-aldaw, rabrabii: adu pay
a lamisaan ti mapasirokan, adu pay ti mabendisionan
a nailian a mangisalakan. adu pay ti mapulotan iti lana
a nailian a mangikanawa. adu pay ti maordenan
a nailian a mangaskasaba iti pannakasubbot. adu
pay ti mabuniagan iti asin, mapanaganan iti sirok ti latok.

ngem ubananka latta bimmaroka man a tawen, rukodem
latta ti nailian a resolusion kadagiti naray-ab
a kalendario ti dimmaan a tawen.


ROY V. ARAGON
Dupax del Norte, Nueva Vizcaya

(Naipablaak iti BANNAWAG, Enero 7, 2008. Naiposte iti blog ti autor, iti www.mannurat.com. Naadaw ti imahen iti retrato nga ala ni R.V.Aragon)

0 comments

Post a Comment

sakbay ti lidok...

Basi ti kangrunaan nga inumen dagiti Ilokano, nangruna idi panawen dagiti appotayo, dagidi apongtayo a naiingel man wenno mamaingel. Ipaidammo ti basi ken ni Ilokano ket impaidammo metten kenkuana ti maysa a paset ti kinataona, wenno kina-Ilokanona. Ket irupirna dayta iti tinnaltalan iti batillog, wenno uray iti pinnatayan. Umanay pay ti basi a gapu ti rebolusion ken dangadang, iti panagrebelde ken pannakirapok: ti Basi Revolt a namunganay iti Piddig, Ilocos Norte ti mangpaneknek iti dayta.

Pagaammotayo met a nakayanakan ni Ilokano ti kinamannaniwna ta apaman nga inkeddengna ti agsurat, yunana ti agikur-it kadagiti binnatog nga inna awagan iti daniw wenno iti panagkunana ket daniw. Iti Ilokandia, adu a dandaniw iti parparaangan iti namunganay bayat ti panagiinum dagiti agkakabaddungalan. Ta apaman a napaayusan ti karabukob ni Ilokano, padasenna metten ti dumaniw. Ay, adu ti dandaniw a maputar maigapu man iti naingel a basi wenno iti maingel a kurditan ni Ilokano.

Ngem agtalinaed la kadin a maidandaniw iti paglilidokan wenno maikurkur-it dagiti berso a di met masagrap ti kaaduan? Adda met dagiti pagipablaakan, kangrunaan ditoyen ti Bannawag. Ngem agkurang ti espasio daytoy a magasin para kadagiti naruay a dandaniw dagiti Ilokano. Iti nasao a magasin, masansan a dua laeng— sagpaminsan tallo, sagpaminsan, maysa— ti maipablaak a daniw iti linawas. Agkamtud ngarud daytoy tapno agbalin a kangrunaan a kamalig wenno sarusar dagiti dandaniw dagiti Ilokano.

Ditoy a nainaw ti basi & daniw.

Kangrunaan nga akem ti basi & daniw ti agbalin a maysa pay kadagiti kamalig wenno sarusar dagiti naruay a dandaniw dagiti Ilokano. Maawis ngarud amin a mannaniw nga idatagda dagiti naipablaaken ken di pay naipablaak a dandaniwda. Naipablaaken, kunatayo kadagiti rimmuaren kadagiti magasin ken libro ken dadduma pay a babasaen ken naipaskilen kadagiti website ken blog. Di pay naipablaak, kunatayo kadagiti di pay rimmuar kadagiti magasin, libro wenno pagiwarnak. Maipalagip ngarud a tunggal maidatag a daniw, maikkan iti notasion no naipablaaken/naipaskilen wenno saan pay, ket no bilang iti immun-una, mailanad no kaano ken ania a wagas (magasin/blog, kdp.).

Nupay kasta, ipalagipmi a mapili dagiti dandaniw a maipaskil ditoy basi & daniw. Kadagiti mannaniw a mangidatag kadagiti di pay naipablaak a dandaniwda ditoy basi & daniw, maipakaammo met nga inteddan ti pammalubosda tapno mairaman ti/dagiti daniwda kadagiti mabalin nga ipablaak ti Bannawag. Kasta met nga amin a maipaskil iti basi & daniw, mabalin a mairamanto iti antolohia dagiti dandaniw a naipatarus iti Tagalog (Filipino) nga isagsaganami.

Maikadua, agbalin met a kamalig daytoy kadagiti amin a bambanag maipanggep iti daniw nga Iloko: kritisismo, lektiur, panagibasa iti daniw, panagiinnadal iti daniw, interbiu kadagiti mannaniw nga Ilokano, pasken mainaig iti daniw, ken dadduma pay.

Kamaudiananna, taeng daytoy dagiti amin a mammasi ken mannaniw nga Ilokano, sadino man a suli ti lubong ti ayanna. Kas iti tianggi a pakisukmonan iti basi, maawis ni mannaniw nga Ilokano a dumuklawit tunggal kumulding ti kinamannaniwna—ket no maimasanna, itugawna tapno ipapasna a nanamen dagiti balikas ken linia a dinapil ni padana a mammasi ken mannaniw.

Ala ngarud, mangiparamanka metten, apo mannaniw! Idaya iti: basiniasseng@yahoo.com wenno rvaragon@gmail.com.

A.S. TABAG & R. V. ARAGON

kunkunada

"Kadakami a taga-Ilocos Norte, no adda nakaprasko wenno nakaungot a basi iti gimongan, kuna dagiti ammona ti mangikarunikon: 'Iwarasyo apo! Alla ngarud!'

"Kadakami met a taga-Pinili, no itag-aymin daytay ungot nga addaan basi a naparekan, iwarasmi dagiti matami iti tallaong nga agtatakder ket kunami: 'Dakkel a panagyaman ken saludo iti sinno man a nangaramid iti daytoy dakkel a buyuboy nga iti basi napno, ngem impierno koma ti mapagteng ti siasinno a nangibasbassit kadaytoy ungotko.'

"Idi ta paay-ayusak pay la ti karabukobko iti naluto a bennal, kalpasan kaguduat' aldaw a panagdapil ken pannakaisaang ti sinublan iti ngato ti dumardarang nga usang, ket siak ti mapusgan met idi a mangitag-ay iti ungot, dagitoy dagiti balikasko iti tallaong, tunggal maysa addaan met iti ungot ti basi:

Paraiso koma ti pagtungpalan nagaramid basi a makaited rugso,
Ngem impierno koma ti pakairusodan nagaramid bassit nga ungotko."

HONOR BLANCO CABIE
Premiado a Mannaniw iti Iloko ken English
Pinili, Ilocos Norte

patangan